Program Czyste Powietrze po zmianach obowiązujących od 31 marca 2025 r. działa według ściśle określonej procedury. Dziś nie wystarczy już wymienić pieca i złożyć wniosek – każdy beneficjent przechodzi taką samą, uporządkowaną ścieżkę: od audytu energetycznego, przez określenie poziomu dofinansowania, aż po rozliczenie inwestycji i ewentualną kontrolę.

Poniżej omawiamy kolejność etapów realizacji programu w sposób techniczny, ale zrozumiały zarówno dla właścicieli domów, jak i osób zawodowo związanych z termomodernizacją. Pełny przewodnik po uzyskaniu dotacji znajdziesz w artykule jak uzyskać dotację Czyste Powietrze, a o aktualnych planach zmian przeczytasz w tekście zmiany w Czyste Powietrze 2026.

Nowe zasady programu Czyste Powietrze 2026 – jedna procedura dla wszystkich beneficjentów

Od 31 marca 2025 r. regulamin programu wprowadził spójny schemat postępowania. Każdy beneficjent musi:

  1. Zweryfikować kwalifikowalność budynku.
  2. Określić poziom dofinansowania.
  3. Wykonać audyt energetyczny.
  4. Złożyć wniosek (dofinansowanie lub prefinansowanie).
  5. Zrealizować zakres prac zgodnie z audytem.
  6. Wykonać świadectwo charakterystyki energetycznej.
  7. Rozliczyć inwestycję.

Nie ma możliwości pominięcia tych etapów ani zmiany ich kolejności.

Kluczowa zasada: Procedura jest sekwencyjna – każdy krok wynika z poprzedniego.

Etap 1: Konsultacja z audytorem – kwalifikacja budynku do programu Czyste Powietrze

Pierwszym i kluczowym krokiem jest analiza energetyczna budynku.

Audytor określa:

  • czy budynek spełnia warunki udziału w programie,
  • do której grupy kwalifikacyjnej należy,
  • jaki zakres prac będzie obowiązkowy.

Zasada klasyfikacji budynków:

1️⃣ Budynek bardzo słabo ocieplony

Jeśli budynek nie posiada izolacji lub jest ona symboliczna, beneficjent może:

  • wymienić kocioł typu „kopciuch",
  • ale jednocześnie musi przeprowadzić kompleksową termomodernizację.

Dotacja obejmuje zarówno wymianę źródła ciepła, jak i ocieplenie budynku.

2️⃣ Budynek bardzo dobrze ocieplony

Jeśli przegrody spełniają wysokie standardy izolacyjne:

  • beneficjent może wymienić źródło ciepła,
  • nie ma obowiązku dodatkowego ocieplania.

To rozróżnienie wynika z kryteriów wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową (EU).

Etap 2: Ustalenie poziomu dofinansowania Czyste Powietrze – 40%, 70% czy 100%?

Po wstępnej kwalifikacji należy określić próg wsparcia finansowego.

Pierwszy warunek:
Roczny dochód wnioskodawcy nie może przekraczać 135 000 zł.

Następnie konieczne jest uzyskanie z gminy zaświadczenia o przeciętnym miesięcznym dochodzie na członka gospodarstwa domowego.

Progi dofinansowania w programie Czyste Powietrze

🔹 Najwyższy poziom dofinansowania – 100%

  • poniżej 1090 zł/os. w gospodarstwie wieloosobowym
  • poniżej 1526 zł w gospodarstwie jednoosobowym

Roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej*) – max. dwunastokrotność kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Dofinansowanie w najwyższym progu tylko dla budynku/lokalu, w którym zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania wynosi powyżej 140 kWh/(m² rok).

🔹 Podwyższony poziom – 70%

  • do 1894 zł/os. w gospodarstwie wieloosobowym
  • do 2651 zł w gospodarstwie jednoosobowym

Roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej*) – max. czterdziestokrotność kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

🔹 Poziom podstawowy – 40%

  • powyżej 1894 zł/os. w gospodarstwie wieloosobowym
  • powyżej 2651 zł w gospodarstwie jednoosobowym

Oblicz swoje dofinansowanie →

Ważne informacje:

  • Beneficjent, który jest w związku małżeńskim w rozumieniu programu nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego. Pozostawanie w związku małżeńskim bez prawomocnie orzeczonej separacji, oznacza zawsze prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków.
  • *) Działalność gospodarcza rozumiana jest jako pozarolnicza działalność gospodarcza oraz działalność nieewidencjonowana (z wyłączeniem działalności rolniczej nieobejmującej działów specjalnych produkcji rolnej), w tym np. najem oraz najem okazjonalny.
  • Osoba fizyczna wnioskująca o dofinansowanie nie może być już beneficjentem podstawowego, podwyższonego albo najwyższego poziomu dofinansowania programu „Czyste Powietrze" w związku z realizacją przedsięwzięcia w innym budynku/lokalu mieszkalnym (dotyczy umów zawartych na podstawie wniosków o dofinansowanie złożonych od 22.04.2024 r.).

Etap 3: Audyt energetyczny i dokument DPAE – podstawa całej inwestycji

Audytor wykonuje pełny audyt energetyczny, w którym określa:

  • grubość dodatkowej izolacji,
  • optymalny system ogrzewania,
  • szacunkowy koszt inwestycji,
  • prognozowany okres zwrotu.

Po wykonaniu audytu generowany jest w systemie Funduszu dokument podsumowujący – tzw. DPAE. Dokument ten wraz z fakturą za audyt trafia do beneficjenta.

Audyt jest kosztem kwalifikowanym.
Zwrot następuje według poziomu dofinansowania:

  • 40%, 70% lub 100%
  • od kwoty bazowej 1200 zł netto określonej regulaminowo.

Oznacza to, że Fundusz refunduje koszt audytu proporcjonalnie do progu wsparcia.

Etap 4: Złożenie wniosku o dotację Czyste Powietrze – dofinansowanie czy prefinansowanie?

Beneficjent może wybrać jedną z dwóch ścieżek finansowania. Alternatywnym instrumentem uzupełniającym może być też premia termomodernizacyjna BGK – szczegóły łączenia znajdziesz w artykule o łączeniu dotacji, kredytu i ulgi podatkowej.

🔹 Dotacja

Jeśli beneficjent posiada środki finansowe na realizację prac i rozlicza się na podstawie otrzymanych faktur. Fundusz wypłaca dotację w całości lub maksymalnie w trzech częściach, po złożeniu wniosku o płatność i udokumentowaniu realizacji przedsięwzięcia.

Beneficjent:

  • finansuje prace z własnych środków,
  • organizuje wykonawców,
  • po zakończeniu prac przedstawia faktury,
  • otrzymuje zwrot części kosztów netto.

🔹 Dotacja z prefinansowaniem

Dla osób bez środków własnych, dostępna dla podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania. Środki wypłacane są zaliczkowo przed rozpoczęciem inwestycji, na podstawie dyspozycji wypłaty zaliczki złożonej przez beneficjenta wraz z fakturą zaliczkową wystawioną przez wykonawcę, który zawarł umowę z beneficjentem na realizację przedsięwzięcia w ramach prefinansowania. Prefinansowanie w nowej odsłonie dostępne jest tylko przez operatora.

Procedura:

  • zawarcie maksymalnie trzech umów z wykonawcami,
  • Fundusz wypłaca zaliczkę bezpośrednio firmom,
  • po zakończeniu prac beneficjent podpisuje protokół odbioru,
  • Fundusz wypłaca pozostałą część środków.

W tej opcji:

  • beneficjent opłaca podatek VAT,
  • refundacji podlega wyłącznie kwota netto zgodnie z poziomem dofinansowania.

Etap 5: Świadectwo charakterystyki energetycznej – warunek rozliczenia dotacji

Po zakończeniu inwestycji należy wykonać świadectwo charakterystyki energetycznej.

Dokument potwierdza, że:

  • zaplanowana poprawa efektywności energetycznej została osiągnięta,
  • wskaźniki energetyczne odpowiadają założeniom audytu.

Bez świadectwa nie jest możliwe finalne rozliczenie.

Etap 6: Rozliczenie końcowe inwestycji w programie Czyste Powietrze

Beneficjent składa:

  • faktury,
  • dokument DPAE,
  • świadectwo charakterystyki energetycznej,
  • wniosek o zakończenie przedsięwzięcia.

Po weryfikacji dokumentów Fundusz wypłaca należne środki (w przypadku ścieżki dotacyjnej).

Etap 7: Kontrola NFOŚiGW – co sprawdza Fundusz i jak długo trwa nadzór?

Fundusz ma prawo przeprowadzić kontrolę w okresie do 5 lat od zakończenia inwestycji.

Sprawdzane jest:

  • czy zakres prac odpowiada audytowi,
  • czy faktury są zgodne ze stanem faktycznym,
  • czy zainstalowane urządzenia spełniają wymagania programu.
Ważne: Dokumentacja musi odzwierciedlać rzeczywisty stan techniczny budynku.

Najczęstsze błędy beneficjentów Czyste Powietrze – czego unikać?

  • Rozpoczęcie prac przed wykonaniem audytu.
  • Podpisywanie zbyt wielu umów w przypadku prefinansowania.
  • Niedoszacowanie zakresu prac izolacyjnych.
  • Brak świadectwa energetycznego po zakończeniu inwestycji.

Podsumowanie – kolejność etapów Czyste Powietrze ma kluczowe znaczenie

Realizacja programu Czyste Powietrze w 2026 roku wymaga:

  • precyzyjnego planowania,
  • ścisłego przestrzegania procedur,
  • współpracy z audytorem energetycznym.

Każdy etap buduje na poprzednim – pominięcie któregokolwiek z kroków może skutkować odmową dofinansowania lub koniecznością zwrotu środków.